[Sưu tầm]Những câu truyện cảm động về cuộc sống quanh ta

Đạo Hiếu trong ca dao Việt Nam



--- o0o ---

Chữ Hiếu là một trong những nét đạo đức của nền phong hóa Việt, Hiếu có nghĩa là đức hạnh của một người biết thờ kính, chăm sóc mẹ cha. Khi còn bé thì phải biết tuân theo lời dạy bảo của cha mẹ, khi cha mẹ còn sinh tiền thì phải biết chăm sóc, hầu hạ, phụng dưỡng cho trọn đạo làm con; đến khi cha mẹ mãn phần thì phải để tang, thờ cúng và nguyện cầu cho cha mẹ được vãng sanh; siêu thoát.
Trong đạo Phật, đạo Hiếu đã được đức Phật dạy cho hàng đệ tử phải lấy chữ hiếu làm trọng. Ân cha mẹ là một trong tứ ân cần phải luôn luôn giữ gìn và tu tập. Trong kinh Vu Lan, Đức Phật đã dạy cho chúng ta gương hiếu hạnh của Đức Mục Kiền Liên và từ đó đã khai nguồn cho mùa Vu Lan thắng hội vào dịp rằm tháng bảy âm lịch. Mùa Vu Lan còn được gọi là mùa báo hiếu, lễ tiết Vu Lan rằm tháng bảy là một trong những ngày lễ vía quan trọng của sinh hoạt Phật giáo. Nương theo tinh thần báo hiếu của ngày lễ Vu Lan, căn cứ theo sự tích Đức Mục Kiền Liên cầu xin Đức Phật dạy cho phương cách cúng dường trai tăng và nhờ vào nguyện lực của chư tăng mà đã cứu được mẹ thoát khỏi ngục hình. Do đó ngày Vu Lan còn được xem như là "Ngày của Mẹ". Vì thế trong lãnh vực Đạo Hiếu đã có sự gần gũi, gắn bó giữa sinh hoạt của đạo Phật và nền văn hóa Việt tộc.
Một trong những nét thể hiện cho nền văn hóa phong phú của dân tộc Việt, đó là những nét giáo huấn thuần túy trong dân gian được chất chứa trong những vần điệu ca dao. Trong bài này, chúng tôi xin được đề cập và trích dẫn một số câu ca dao Việt Nam đã được truyền tụng nói về lòng hiếu thảo của con cái đối với mẹ cha, cũng như đề cao đến công ơn sanh thành dưỡng dục của cha mẹ đã hiếu trọn đời mình cho cuộc sống và hạnh phúc của đàn con.
Nói đến ca dao trong đạo hiếu của dân tộc Việt, hầu hết người Việt chúng ta đều thuộc và thường dạy con cái những câu ca dao sau đây để khuyên dạy chúng ta làm người phải biết nghĩ đến công ơn cao dày của cha mẹ. Hình ảnh để sánh ví với công cha nghĩa mẹ thường được nêu ra như :
"Công cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
Một lòng thờ mẹ kính cha
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con"
hay là :
"Công cha như núi ngất trời
Nghĩa mẹ như nước sáng ngời biển đông
Núi cao, biển rộng mênh mông
Cù lao chín chữ thuộc lòng con ơi"
- Công ơn cha mẹ vô cùng cao rộng như thế, đạo làm con trước hết là phải biết vâng lời cha mẹ :
"Cá không ăn muối, cá ươn
Con cãi cha mẹ trăm đường con hư "
hay là :
"Mẹ cha là biển, là trời
Làm sao con dám cưỡng lời mẹ cha"
- Lớn lên khi ý thức được công ơn sanh thành dưỡng dục khó nhọc của mẹ cha thì phải ghi lòng tạc dạ ơn nghĩa cao dày của đấng sanh thành :
"Nuôi con khó nhọc đến giờ
Trưởng thành con phải biết thời hai thân"
Công nuôi dưỡng của cha, ơn mang nặng đẻ đau của mẹ, sự đáp đền của phận làm con cũng chỉ trong muôn một :
"Ơn cha nặng lắm ai ơi
Nghĩa mẹ bằng trời, chín tháng cưu mang"
Không những chỉ mang nặng, đẻ đau mà ơn sâu của mẹ thật vô cùng trời biển, từ khi bú mớm cho đến lúc nhai cơm sú nước cho con :
"Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa
Miệng nhai cơm búng, lưỡi lừa cá xương".
Từ miếng ăn giấc ngủ, từ giọng hát ầu ơ ru con với chiếc quạt nồng, nhịp võng tao nôi đã ru êm cho tình mẫu tử thiêng liêng, vòng tay êm ái của mẹ hiền là hình ảnh muôn đời gắn bó trong tâm thức của những ai trong đời đã được làm con và đã được nâng niu trong tình thương ấp ủ của mẹ hiền :
- Con ơi, con ngủ cho ngon
Để mẹ đi gánh nước non tang bồng.
Ngoài tình thương mẹ đã dành cho con, vai trò của người mẹ Việt Nam vẫn còn ưu tư cho vận nước, những hình ảnh của Hòn Vọng Phu, của nàng Tô Thị, của những anh hùng liệt nữ vẫn chói ngời trong từng trang sử Việt kiêu hùng, phận làm con, đã được nuôi dưỡng lớn lên không phải chỉ toàn bằng cơm áo, mà đã được lớn khôn trong tình thương bao la của mẹ của cha, nhất là Mẹ - tất cả đều dành để cho con. Mẹ đã hun đúc cho con những đạo đức, tình người, ơn của mẹ làm sao mà kể xiết. Đến khi lớn lên con lại chấp cánh bay xa, trai thì ra đời bôn ba với sự nghiệp, gái thì khăn áo vu qui, cất bước theo chồng, xa mẹ, xa cha. Và đến khi những đứa con lại làm vai trò cha mẹ thì mới ý thức thêm rằng công ơn của mẹ cha thật là vô bến, vô bờ :
"Lên non mới biết non cao
Nuôi con mới biết công lao mẫu từ".
- Bao giờ cá lý hóa long
Đền ơn cha mẹ ẵm bồng ngày xưa
Nhất là trong hoàn cảnh nào đó, phải đành sống xa cha mẹ, lòng yêu thương lại càng thắm thiết hơn :
- Một mai gặt lúa đem về
Thờ cha, kính mẹ nhiều bề hiếu trung.
- Ơn cha nghĩa mẹ nặng trìu
Ra công báo đáp ít nhiều phận con.
Cho dẫu trong hoàn cảnh nghèo nàn của thân phận, nỗi lòng của mẹ vẫn vô biên trong tình thương thắm thiết, đậm đà và tình cảm của người con thương yêu mẹ là một tình thương tôn kính vô biên :
"Mẹ già ở túp lều tranh
Sớm thăm, tối viếng mới đành dạ con".
Đạo lý làm người là đạo lý của Lạc Hồng Việt tộc, lời khuyên răn trong đạo lý của dân tộc Việt vẫn là : "Thờ mẹ kính cha !".
- Liệu mà thờ mẹ kính cha
Đừng tiếng nặng nhẹ, người ta chê cười
Phụng dưỡng mẹ cha thì phải biết lòng chăm lo cho tròn chữ Hiếu :
- Cau non khéo bửa cũng dày
Trầu têm cánh phượng để Thầy ăn đêm
(Thầy : Người miền Bắc thường gọi cha mẹ là Thầy mẹ)
Người con trai khi đi lấy vợ, thường cũng phải chọn lựa người vợ mình phải là người con hiếu thảo với mẹ cha:
"Hôm xưa anh đến chơi nhà,
Thấy mẹ nằm võng, thấy cha nằm giường
Thấy em nằm đất anh thương
Vội ra kẻ chợ đóng giường tám thang"
Và người con gái khi đi lấy chồng, cũng thường đòi hỏi người chồng mình phải là bậc hiếu trung :
"Ngó lên rừng, thấy cặp cu đương đá
Ngó xuống biển, thấy cặp cá đương đua
Chàng về lập miếu thờ vua
Lập lăng thờ mẹ, lập chùa thờ cha"
Bổn phận của người chồng không những chỉ thờ phượng cha mẹ riêng mình, mà phải trọn lòng hiếu thảo với cha mẹ vợ :
- Em về anh gởi buồng cau
Buồng trước kính mẹ, buồng sau kính thầy
Em về anh gởi đôi giầy
Phòng khi mưa gió để thầy mẹ đi
Cả hai vợ chồng cùng đồng một lòng thờ kính cha mẹ chuntg của cả hai người :
"Em thì đi cấy ruộng bông,
Anh đi cắt lúa để chung một nhà
Đem về phụng dưỡng mẹ cha
Muôn đời tiếng Hiếu người ta còn truyền"
Nhưng nỗi lòng của người con gái khi cất bước theo chồng thường mang trong tâm, nỗi niềm thương cha, nhớ mẹ khôn nguôi :
- Thương mẹ, nhơ cha như kim châm vào dạ
Nghĩ đến chừng nào, lụy hạ tuôn rơi.
Bổn phận của nàng dâu thường chăm sóc cho cha mẹ chồng hơn cha mẹ mình, vì không được cận kề hôm sớm, nên thường tủi hổ than thầm.
- Gió đưa cây cửu lý hương
Từ xa cha mẹ thất thường bữa ăn
Sầu riêng, cơm chẳng buồn ăn,
Đã bưng lấy bát, lại dằn xuống mâm
Và cũng vì thương cha mẹ, nên một số người đã không chịu lấy chồng phương xa, mà chỉ muốn ở gần để được phụng dưỡng cha già mẹ yếu :
- Con cá đối, nằm trong cối đá,
Con chim đa đa, đậu nhánh đa đa
Chồng gần bậu không lấy, bậu lấy chồng xa,
Mai sau cha yếu, mẹ già
Chém cơm, bát nước, bộ kỷ trà ai bưng ?
Đó là khi cha mẹ còn sinh tiền, nhưng rồi đến một tuổi đời nào đó thì :
- Mẹ già như chuối chín cây
Gió đưa mẹ rụng, con rày mồ côi.
Chỉ còn mang trong lòng nỗi nhớ thương và phụng dưỡng khi cha mẹ còn sống ra sao, thì khi mẹ cha khuất núi vẫn một lòng nhớ thương, yêu kính và phụng thờ :
- Quyết lòng lập miếu chạm rồng
Đền ơn phụ mẫu ẵm bồng ngày xưa.
hoặc :
- Thờ mình dĩa muối tương rau
Còn nhớ phụ mẫu, mâm cao cỗ đầy
Trong những vần ca dao xưng tụng lòng hiếu thảo của những người con biết thờ cha, kính mẹ; bên cạnh đó chúng ta còn được nghe những câu ca dao có tính chất mỉa mai, châm biếm cho những ai không tròn đạo hiếu trung :
- Cha mẹ nuôi con, bằng trời, bằng bể
Con nuôi cha mẹ, con kể từng ngày.
- Mẹ cha còn sống, thì chẳng cho ăn
Đến khi thác xuống làm văn tế ruồi
- Mẹ cha còn sống, chẳng chịu dưỡng nuôi
Đến khi khuất núi ngậm ngùi khóc than.
Nhìn chung lại, ca dao Việt Nam vốn đã vô cùng phong phú, lại càng phong phú hơn khi đã dùng phương tiện của những câu hò, điệu hát dân gian truyền khẩu để nói lên tấm lòng hiếu thảo của những người con và đề cao công lao trời biển của mẹ cha, đã với bao la của tình thương để dành tất cả cuộc đời mình cho cuộc sống và niềm vui của những đứa con.
Trong hoàn cảnh ly hương hôm nay thiết nghĩ những câu ca dao trung hiếu sẽ vô cùng thắm thiết cho tâm trạng những ai đang cách xa người mẹ hiền còn ở lại chốn quê xưa :
- Mẹ già như chuối ba hương
Như xôi nếp một như đường mía lau.
- Chiều chiều ra đứng ngõ sau
Trông về quê mẹ ruộc đau chín chiều
- Chiều chiều ngó ngược ngó xuôi
Ngó trông thấy mẹ, ngùi ngùi nhớ thương.

Câu chuyện văn hóa:

Người đàn ông vác một bao tải gạo nặng 50kg. Tiền công nhận được là 70.000 đồng. Đường di chuyển của “người cõng gạo” trên vai là từ dưới chân núi cho đến đỉnh cao Yên Tử. Dáng người cúi gập, lầm lũi leo lên từng bậc đá, áo ướt vì mồ hôi tứa ra. Một nhóm khách du lịch đang ngồi nghỉ chân bên đường.

“Bảy mươi nghìn để vác nửa tạ gạo từ dưới chân núi lên đây, rẻ mạt!”, một du khách nói.

Người đàn ông vẫn bước đi trước mắt mọi người.

“Bảy mươi nghìn, nếu có ai thuê cháu mà chỉ cần bước vài mét trên đường Hoàng Diệu thì cũng chịu”, giọng một thiếu nữ trẻ trung.

“Khổ nhỉ! Gấp mười thế (nghĩa là tiền công được 700.000 đồng) thì tôi cũng bó - tay - chấm - com. Mà có thử vác thì cũng lên... Tây thiên luôn”, lần này một nam du khách trung tuổi lên tiếng.

Họ vừa nói vừa hướng ánh mắt theo những bước chân bầm dập đang rướn hết sức của người đàn ông vác gạo. Dăm phút sau, hình ảnh ấy đã khuất vì đường núi không phải là một đường thẳng.

Hồi sức, du khách tiếp tục hành trình để đăng cao. Tiếng nói cười vồn vã.

Đoạn, họ gặp lại người đàn ông mặc chiếc áo vàng be nhàu nhĩ đang ngồi nghỉ, bao gạo hạ xuống trên tảng đá. Một lần nữa, bao ánh mắt đổ dồn nhìn khuôn mặt đang đỏ hây vì nắng, nóng, mệt và khát. Không ai nói gì, đoàn người lẳng lặng đi lên.

70/50 là một tỉ lệ để chỉ giá của một cuộc mưu sinh, là “của một đồng, công một nén”. Còn những lời nói kia là cách mà người ta nhìn về 70/50. Không có một hành động nhỏ. Khuyết đi một “mẫu số” của tình người?

Mặt trăng và Mặt Trời tranh cãi với nhau về Trái Ðất. Mặt Trời nói : "Lá và cây cối, tất cả đều màu xanh". Nhưng Mặt Trăng thì lại cho rằng, tất cả chúng mang một ánh bạc lấp lánh. Mặt Trăng nói rằng, con người trên Trái Ðất thường ngủ. Còn Mặt Trời lại bảo con người luôn hoạt động đấy chứ.
- Con người hoạt động, vậy tại sao trên Trái Ðất lại yên ắng đến vậy ? Mặt Trăng cãi.



- Ai bảo là trên Trái Ðất yên lặng ?- Mặt Trời ngạc nhiên- Trên Trái Ðất mọi thứ đều hoạt động, và còn rất ồn ào, náo nhiệt nữa.



Và họ cãi nhau rất lâu, cho đến khi Gió bay ngang qua.



- Tại sao các bạn lại cãi nhau về chuyện này chứ ? Tôi đã ở bên cạnh Mặt Trời khi Mặt Trời nhìn xuống Trái Ðất, và tôi cũng đi cùng Mặt Trăng khi Mặt Trăng xuất hiện. Khi Mặt Trời xuất hiện, mọi thứ là ban ngày, cây cối màu xanh, con người hoạt đông. Còn khi Trăng lên, đêm về, mọi người chìm vào giấc ngủ.



Nếu chỉ nhìn mọi việc dưới con mắt của mình, thì mọi thứ chẳng có gì là hoàn hảo, trọn vẹn cả. Không thể đánh giá Trái Ðất chỉ bằng con mắt của Mặt Trời hoặc Mặt trăng được.

Cũng vậy khi đánh giá một con người, một sự việc nào đó, không thể nhìn từ một phía được...
(Nguồn:Sưu tầm)

Anh trai tên Yota, có nghĩa là Đại Dương.Cứng cỏi và mạnh mẽ. Em gái tên Kaoru,Tiểu Yên, một làn khói mỏng...

Bố bỏ đi, mẹ qua đời, anh trai hứa với mẹ sẽ chăm sóc em mà, một cái ngoắc tay nhẹ bỗng mà sau này trở thành mục đích cho những cố gắng không ngừng của anh trai.

Mẹ đâu rồi anh? Mẹ qua đời rồi mà.

Những người đã khuất thì sẽ đến một nơi như thế nào nhỉ? Liệu mình có gặp lại được họ ko?

Ngốc. Không thể nào.

Tại sao? Không biết. Này, đừng có khóc nhè nhé. À, anh dạy cho em cách này mỗi khi em muốn khóc nhé. Là của mẹ dạy cho anh đấy. Chỉ cần đưa tay lên giữ chặt cánh mũi, thấy chưa? Nước mắt dù nhiều tới đâu cũng không thể trào ra được...

Phải nhớ đấy nhé. Như anh đang làm đây này.

Cuộc sống của những đứa trẻ mồ côi cứ thế chảy đi, vẫn căng tràn nhựa cho những nỗ lực không dừng. Anh trai muốn tự mình gây dựng một quán ăn bên bờ biển, như công việc mẹ ngày xưa yêu thích. Em gái sẽ học thật tốt, vào đại học tiếp tục giấc mơ dang dở của anh trai...

Vậy mà ước mơ nhỏ bé của anh trai cũng phải dừng lại, một lần nữa. Quán ăn có cái tên chứa đựng niềm tin của anh trai, Nankuru, rằng "nhất định sẽ có một con đường" biết bao giờ mới có thể trở thành sự thực, một lần nữa?

Tiểu Yên cũng chẳng muốn tiếp tục vào đại học làm gì. Đặt quá nhiều gánh nặng lên đôi vai anh trai bao năm nay, rốt cuộc là để làm gì?

Có thật là nhất định vẫn sẽ luôn có một con đường ở phía trước khi người ta can đảm bước tới?

Anh trai lại tiếp tục làm việc vất vả, quán ăn bên bờ biển hẳn sẽ phải đẹp lắm. Em gái vào đại học. Sắp thành người lớn rồi nhé... Em muốn sống một mình, không muốn sống cạnh anh trai nữa.

Tại sao? Vì em yêu anh.

Ngốc. Cứ đi theo con đường mà em đã chọn. Nhưng không được khóc đấy. Mà nếu em muốn khóc, nhớ cách anh đã dạy không? Đưa tay lên giữ chặt cánh mũi nhé. Vậy là nước mắt dù nhiều tới đâu cũng chẳng thể chảy ra được nữa/ Như anh đang làm đây này...
Tạm biệt em.

Tạm biệt anh trai...

Thư gửi anh trai được viết trong một căn phòng mà từ cửa sổ người ta có thể nhìn thấy biển. Em bây giờ đã là Tiểu Yên 20 tuổi rồi nhé. Anh trai chắc vẫn như Biển vậy, mạnh mẽ lắm. Dù thế nào cũng vẫn là một người quan trọng nhất trong tim em. Bảo vệ em, che chở cho em. Luôn luôn là thế nhé?

Gặp lại. Một trận bão lớn. Anh trai vẫn thế, che chở em như luôn luôn là thế. Để em khẽ nói với anh trai, anh trai nghe nè:

Em yêu anh...

Tại sao?

Vì em biết anh và em không cùng một huyết thống. Em vẫn nhớ mà,vết sẹo trên trán vẫn nhắc em nhớ lần đầu tiên em gặp anh và kể từ lúc đó em chưa bao giờ có thể lãng quên...

...Nên anh à, Em yêu anh.

...

Đó là lần cuối cùng tôi gặp lại anh trai. Giờ thì tôi đang ngồi trước Biển.

Gió từ biển ùa tới, cuốn bay những giọt nước mắt của tôi. Không rõ người ta có thể gặp lại những người thân yêu nhất của mình ở một nơi xa hơn cả biển không nhỉ? Nụ cười vẫn bừng sáng trên gương mặt con trai rắn rỏi, khiến cho người ta có cảm giác như đang ngẩng đầu nhìn một bầu trời xanh ngập nắng và ở phía xa kia là mặt biển xanh lấp lánh sáng.

"Giữ chặt tay lên cánh mũi, thấy chưa, nước mắt dù nhiều tới đâu cũng chẳng thể chảy ra được mà..."

Nhưng không phải thế đâu anh à. Con người ta khi quá đau buồn, tốt hơn là nên khóc. Khóc thật to trước biển... Anh trai có nghe thấy tiếng khóc của Tiểu Yên không? Lần này em sẽ không làm như anh trai chỉ nữa đâu, không giữ chặt lấy cánh mũi để ngăn cho nước mắt rơi ra nữa đâu....

"Sau này lớn lên Tiểu Yên sẽ làm cô dâu của anh trai nhé?

Không được.

Tại sao?

Ừm... Anh không biết. Nhưng không được đâu..."

Lời tạm biệt lần này sẽ là mãi mãi. Cảm giác sẽ không bao giờ còn được trông thấy anh ấy làm cho nước mắt tôi không ngừng tuôn chảy... Không rõ có phải vì Biển cũng đang khóc cùng tôi không nữa, mặn quá, vị nồng của Biển hôm nay... Rồi bỗng gió đem cái vị xa ngái của Biển trở về, nhắc tôi rằng ở một nơi nào đó vẫn luôn có một vòng tay rắn rỏi và mạnh mẽ đang che chở, bảo vệ cho tôi.

Có phải vì, sự thực là, ở phiá trước luôn có một con đường khi người ta vẫn can đảm bước tới...

(Nguồn: Tạp chí Ichizine)

Sáng hôm nay trên đường đi học do bất cẩn mà mình bị xe tông. Mình sợ lắm, cũng may là không sao cả. Nhìn thấy người bạn học cùng lớp mà mình đã thích từ lâu, mình định gọi, nhưng không dám. Bạn ấy ngồi trước mình một bàn nhưng chẳng mấy khi trò chuyện. Mỗi lần bạn quay xuống mình lại cuống cuồng rồi ậm ừ cho xong. Cái lưng ấy, cái dáng ấy mình rất quen. Mình đã định thốt nên lời, rồi lại thôi. Mình cứ mong bạn quay lại, chỉ một lần thôi, bạn sẽ biết rằng luôn có ánh mắt mình dõi theo. Một cái ngã tư, hai cái ngã tư - rồi cũng đến trường. Mình tiếc lắm, phải chi cho mình một phút nữa thôi, mình sẽ gọi bạn. Để ngày mai đi, ngày mai nếu gặp nhất định mình sẽ chào và cười với bạn, để không phải chỉ là dõi theo sau lưng, mà mình có thể được đi song song với bạn - vì mình mến bạn nhiều lắm.

Mình không phải là một người nổi bật trong lớp. Nhìn mọi người cười đùa mình cũng rất muốn tham gia, nhưng cái tính rụt rè đã ngăn mình lại. Mình đã đến trường, đến lớp lặng lẽ như một cái bóng - không hơn - mờ nhạt đến bất ngờ. Mình sẽ chờ. Chờ ai đó bắt chuyện và lôi kéo mình tham gia, mình nhất định sẽ không lẩn tránh nữa.

Mình học không khá. Mỗi lần được gọi lên bảng mình rất run và quên khuấy đi mất những gì vốn đã thuộc lòng. Mình cũng thật ngốc và không thông minh bằng bạn bè. Nhưng hôm nay khi cô hỏi một bài toán khó mình đã định giơ tay vì đã tìm ra cách giải. Chắc là mình sai rồi, vì xưa nay mình đâu có giỏi toán. Hay là cứ xung phong làm thử? Nhưng đã có bạn khác lên bảng mất rồi... Lần sau, mình nhất định sẽ giơ tay thật nhanh để không ai có thể nhanh hơn mình đuợc nữa.

Về nhà mình lại chui vào cái thế giới riêng chỉ có giuờng, nệm, gấu bông và mình. Ba mẹ luôn bận, đôi lúc mình cũng thấy thật cô đơn, nhưng mình biết ba mẹ làm tất cả chỉ vì mình. Nhiều lần mình muốn ôm mẹ mà nói rằng :"con yêu mẹ lắm!", nhưng chỉ cần nghĩ đến thôi mình đã ngượng chín cả người. Mẹ về. Nhìn dáng mẹ mệt mỏi cùng chiếc áo ướt đẫm mồ hôi và khuôn mặt in hằn nhựng nếp nhăn lo lắng, mình đã định làm một cái gì đó? Nhưng cái gì bây giờ? Thôi để lần sau, nhất định mình sẽ hỏi "Mẹ có mệt lắm không?" và lăng xăng bên mẹ như con nhóc ngày xưa vẫn thường làm.

Chuông điện thoại reo. Mình thấy mẹ hớt hải chạy ào ra cửa. Mình gọi với theo lạc cả giọng mà mẹ không mảy may để ý. Xưa nay mình chưa bao giờ thấy mẹ cuống cuồng như vậy. Mình đi theo mẹ. Đến bệnh viện. Mình thấy mình nằm đó. Đang hấp hối.

Sáng hôm nay trên đường đi học do bất cẩn mà mình bị xe tông.




Mình đã được sống những giờ khắc cuối cùng, làm những công việc hằng ngày mà mình cho là nhàm chán. Mình đã định thế này, định thế kia, để rồi giờ đây tất cả đã là quá muộn. Một ngày 24 giờ, có biết bao lần 1440 phút mình đã để trôi vuột như thế - một cách vô ích? Ngày mai? Mình còn chưa chào bạn, chưa một lần đi song song bên bạn huống hồ là có can đảm để nói "Mình mến bạn". Mình chưa một lần đủ can đảm xung phong trả lời những gì mà thầy cô đã hỏi. Mình chưa - dù chỉ một lần - nói rằng " Con yêu mẹ lắm" mặc cho cái áo được ủi phẳng lỳ mình mặc hay ly sữa mình uống hằng ngày cũng từ một tay mẹ mà ra. Bây giờ mình có gào lên thì liệu một ai biết đến?

Mình đang dần tan biến. Hốt hoảng. Hối hận. Nếu mình đuợc sống một lần nữa, hay nếu mình biết những giờ khắc cuối cùng của mình còn lại dù chỉ một giây, mình có để đến ngày mai những gì mình đã định làm, định nói - để yêu thương một ai đó? Nhất định không...

Con gái, mẹ và thần tượng




15 tuổi, con gái lên lớp 10. Lần đầu tiên nhìn con gái thướt tha trong tà áo dài, cũng xinh xắn và thiếu nữ như ai, mẹ mỉm cười đầy hạnh phúc. Khi ấy con gái lại nghĩ đến một anh chàng cùng lớp...
17 tuổi, con gái biết thế nào là cảm giác “thất tình”, con gái có ý nghĩ “chán sống”. Mẹ biết được, chỉ thủ thỉ: “Hãy đặt con trong trường hợp mẹ, mồ côi khi mới 6 tuổi, không được ai dạy dỗ, không được học hành, nghèo không thể nghèo hơn. Thế sao mẹ phải sống, nếu ngày ấy mẹ cũng chết đi thì sao giờ có con được. Thế thì chẳng phải con đã làm cho mẹ ân hận vì đã sinh ra con hay sao?”. Lần đầu tiên con gái khóc và cảm thấy ghét mình. Khi ấy “chàng trai thần tượng” của con gái vô tư đi bên cạnh người con gái khác.
18 tuổi, mẹ tiễn con gái lên Sài Gòn để vào đại học. Lần đầu tiên xa nhà, mẹ căn dặn con gái đủ chuyện, rồi lại tiếp tục lo lắng và dõi theo từng bước chân của con. Lúc ấy con gái chỉ nghĩ đến những “ánh đèn” qua lời kể của bạn bè. Và một lần nữa thần tượng của con gái lại thay đổi - một ca sĩ nổi tiếng nhất thế giới.
25 tuổi, con gái ra trường, đi làm, thay đổi công việc như thay đổi suy nghĩ, thay đổi thần tượng như thay đổi công việc, rồi con gái yêu, rồi thất bại. Con gái đầy tham vọng nhưng lại thiếu nghị lực, những khó khăn bình thường của cuộc sống cũng làm cho con gái chán nản. Những lúc như thế con gái lại trở về nhà. Lần về chơi này con gái ở hơi lâu, bỏ quên hết tất cả những bạn bè ở xa, để suy nghĩ và quan sát nhiều hơn. Mẹ lúc nào cũng giản dị và nồng hậu. Cả đời con gái chưa hề thấy mẹ ghét ai, ở mẹ luôn toát lên một sự đảm đang mà con gái chắc rằng mình khó có thể giống.
Và con gái chợt nhận ra rằng chỉ cần con gái có nghị lực, có niềm tin vào bản thân và cuộc sống, biết vị tha, biết hy sinh, biết yêu thương người khác thì cuộc sống sẽ như một trò chơi mà con gái luôn là người chiến thắng. Hãy sống cho một ngày mai.

Vẻ đẹp

Gấu và Sói ngồi nói chuyện trên trời dưới đất. Cạnh đó có một chị Bướm đang bay lượn. Chị bay từ cây này sang cây khác. Nhìn thấy chị Bướm, bác Gấu đưa mắt ngắm nghía.

- Xem kìa! - Bác nói với anh Sói - Tuyệt diệu làm sao!

- Ở đâu? - Sói hỏi.

- Đấy kìa, trên cành cây, ngay trên đầu anh đấy! Một chị Bướm! Biết bao nhiêu vẻ đẹp trên thân hình chị!...

- Trên thân hình chị Bướm ấy à? - Sói cười mỉa.

- Anh không thích chị Bướm ấy ư? - Bác Gấu ngạc nhiên.

- Có cái gì hay ho trong con bướm ấy nào?

- Khỏi nói! - Bác Gấu cãi lại - Anh xem kìa! Chị ấy bay lượn mới nhẹ nhàng uyển chuyển làm sao! Những nét hoa trên đôi cánh đẹp đẽ làm sao! Thật là tuyệt vời!

- Uyển chuyển ư? Nét hoa ư? Tôi chẳng thấy một cái gì gọi là hay ho cả!

- Nhưng...

- Không có "nhưng" gì cả! Cách đây không lâu, tôi nhìn thấy một con Cừu non mũm mĩm. Chà, toàn là thịt! - Sói nói, hai mắt sáng rực lên - Đấy mới thật là đẹp!

- A! - Bác Gấu nói, vẻ chán chường - Thiết tưởng tôi đã hiểu anh...

Cây cau của mẹ
NGUYỄN NGỌC KÝ (Sài Gòn, mùa nhớ 2004)

Mẹ tôi không phải dân nghiện trầu. Chỉ những ngày có đình đám ma chay, tết lễ mẹ mới ăn vài miếng cho đỏ môi, ấm bụng cùng mấy bà bạn già hàng xóm cho vui.
Ấy vậy mà hai cây cau lắm buồng sai trái nổi tiếng khắp làng cao tắp ngay trước sân nhà đã được bố mẹ tôi trồng ngay đúng dịp hai thân làm lễ cưới.
Khi tôi được sinh ra thì hai cây cau đã cao chót vót. Những đêm hè lồng lộng gió nồm nam, khi vầng trăng lấp ló lũy tre làng mẹ thường buộc võng vào hai thân cau để ru tôi. Hương hoa cau ngan ngát cùng giọng hát à ơi của mẹ cứ thế đưa tôi vào giấc ngủ.
Tuổi thơ tôi lớn lên bên gốc cau với đầy kỷ niệm. Những hoa cau trắng xanh như những hạt gạo tám xoan thơm nức rụng đầy mặt đất mẹ thường quét gom lại mỗi sớm cho tôi cùng lũ bạn chơi trò bán hàng, nấu cơm. Mỗi cái mèo cau mẹ trẩy xuống là mỗi con thuyền ngoạn mục cho tôi cùng lũ bạn chơi trò chở “gạo”, chở “khách” sang ngang trên chiếc ao nhà.
Tôi càng được mẹ cưng hơn sau những ngày bị sốt nặng, đôi tay tự dưng buông thõng như hai sợi dây đeo bên vai, khi vừa bốn tuổi. Miếng cơm đưa vào miệng ngày ngày mẹ cũng phải bón cho tôi. Để dỗ dành tôi ăn cho nhiều, cứ chiều chiều mẹ lại cho tôi ngồi vào chiếc tàu cau mới rụng kéo đi quanh sân. Tôi thích thú cười như nắc nẻ. Và cứ thế cả chén cơm lớn mẹ đã cho tôi ăn hết veo lúc nào chẳng hay.
Những ngày hanh heo cuối đông, bố thường trẩy xuống những buồng cau sai trĩu quả, mẹ ngồi tỉ mỉ bổ ra phơi khô. Vừa làm mẹ vừa lẩm nhẩm: “Yêu nhau cau sáu bổ ba, ghét nhau cau sáu bổ ra làm mười”. Và cứ thế những miếng cau bổ ra được mẹ xếp đều tăm tắp trên chiếc mẹt theo hình vòng tròn đồng tâm. Vừa chăm chú ngồi xem mẹ làm tôi vừa ngó ngoáy “bí mật” dùng chân xếp thử mấy miếng xem sao. Mẹ quay lại bắt gặp. Tôi sợ quá rụt chân lại. Mẹ cười: “Ờ, con làm bằng chân cũng được đấy chứ! Giúp được mẹ thế thì còn gì bằng”.
Được mẹ ưng thuận, động viên, tôi càng làm càng say sưa thích thú. Khi mẹt cau xếp đã gần xong thì bất ngờ cái bàn chân trái của tôi không biết vụng về luống cuống thế nào đã đụng vào khiến cả mẹt cau xếp công phu là vậy bỗng bị xô nghiêng ngả không còn ra hình thể gì. Tôi sợ hết hồn, đứng vội dậy định bỏ trốn. Vừa lúc mẹ quay lại nhận ra, vội ôm tôi vào lòng âu yếm xoa đầu: “Có gì đâu con. Vạn sự khởi đầu nan mà. Người ta làm bằng tay còn khó huống hồ con làm bằng chân. Có làm, có hỏng, có sửa mới có biết. Làm cái gì cũng phải kiên trì mới thành con ạ!”.
Không ngờ cái trò chơi xếp cau cùng lời an ủi ấy của mẹ đã mở cho tôi một trời hi vọng. Nó thật sự là kỷ niệm ngọt ngào ghi dấu mốc mở đường cho những tháng ngày sau đó tôi dùng đôi chân thay đôi tay với bao nhọc nhằn, gian khó từng bước viết lên cuộc đời mình cho đến hôm nay.
Nhớ những ngày tôi mon men đến lớp vỡ lòng xem lũ bạn học, mẹ tìm đến dẫn về trên tay không quên cầm chiếc quạt mo che nắng cho tôi. Khi tôi được nhận vào lớp, người mừng nhất là mẹ. Những ngày tôi miệt mài dùng chân kẹp cục gạch tập viết những nét chữ đầu tiên trên khoảng sân nhà; mỗi khi mồ hôi nhễ nhại là mỗi khi thấy mẹ ngồi bên cạnh phe phẩy chiếc quạt mo.
Lúc bắt đầu tập viết được trên vở, để quyển vở khỏi dịch chuyển và khỏi lem bẩn mẹ lại cắt vuông rất khéo chiếc quạt mo thành chiếc bìa cứng cho tôi lót chân mỗi lần viết. Những buổi học chiều, nhà không có đồng hồ, để tôi khỏi lo đi học muộn mẹ canh chừng rồi dùng vôi đánh dấu một cái vạch trên sân, cứ khi cây cau đổ bóng đến đó là đúng lúc mẹ âu yếm vui vẻ đeo túi sách lên vai cho tôi đến trường.
Khi học lên các lớp trên, những đêm học khuya bên chiếc đèn dầu tù mù, vì viết bằng chân nên mắt tôi phải nhìn xa rất khó khăn. Thấu hiểu điều đó mẹ đã có sáng kiến cắt mo cau rồi khâu đính lại và dùng vôi quét mặt trong cho trắng làm thành cái chụp đèn rất tiện ích để tôi học đêm. Có những ngày phải học cả hai buổi, thương tôi đi về đường xa vất vả mẹ cẩn thận nắm cơm vào chiếc mo cau đã được lột mỏng rất mềm để tôi mang đến lớp ăn trưa.
Mùa đông xứ Bắc rét như cắt da thịt, áo lạnh lại hiếm, tôi nhớ mãi chiếc áo bằng mo cau lột mỏng được mẹ khâu rất công phu và mặc chen vào giữa hai lần áo cho tôi mỗi sớm đến trường. Thời chiến tranh phá hoại của Mỹ, nhiều đêm đi học sơ tán về khuya, giữa đường gặp mưa lớn là thể nào tôi cũng được mẹ đón. Ngoài áo tơi, nón lá bao giờ mẹ cũng xách trên tay chiếc đèn chai được bao quanh thêm cho gió khỏi làm tắt bằng một chiếc mo cau được cuộn lại có một cửa sổ đủ cho ánh sáng soi về phía trước để nhận đường.
Nhớ những ngày tôi mải mê ôn luyện để chuẩn bị cho kỳ thi học sinh giỏi môn toán lớp 7 (lớp 9 hiện nay) toàn miền Bắc, cả những ngày ôn thi tốt nghiệp cấp III, đêm đêm dù khuya mấy bao giờ quay lại tôi cũng giật mình nhận ra phía sau: mẹ đang lặng lẽ ngồi cầm quạt mo phe phẩy xua nóng và muỗi cho tôi tự lúc nào.
Ngày tiễn tôi đi học đại học mẹ không quên bỏ vào túi hành trang của tôi hai chiếc quạt mo được “gia công” thêm cái tay cầm trông rất ngộ. Mẹ bảo: “Con phải dùng chân nên mẹ phải làm vậy để con quạt cho dễ. Chỗ trường con học sơ tán nghe đâu là nơi rừng rú nên rét cũng ghê mà nóng cũng sợ lắm đấy! Mẹ chẳng gần để giúp con được. Con ráng tự khắc phục vậy”.
Tốt nghiệp đại học tôi được về quê dạy học và lập gia đình khi mẹ đã ở tuổi gần 70. Tuổi cao sức yếu, mẹ lâm bệnh nặng. Cứ rời trường về đến nhà là tôi hối hả đến ngay giường mẹ. Vẫn chiếc quạt mo ngày nào tôi lặng lẽ dùng chân quạt cho mẹ. Rồi đến một ngày, mẹ cố mở mắt nhìn tôi. Tôi nghẹn ngào nhận ra nơi khóe mắt mẹ ứa ra hai vệt nước trước khi mẹ trút hơi thở cuối cùng.
Cũng năm đó một trong hai cây cau nhà tôi tự dưng chết đứng. Bố liền ngả xuống bổ đôi nạo ruột dùng làm máng hứng nước mưa. Những dòng nước mát ngọt ngào từ nơi chiếc máng ấy như vẫn còn chảy mãi trong tôi cho đến tận bây giờ.